بهشت و نعمت های آن

نعمت های بهشت تکرار نعمت های دنیاست؟!

در قرآن بیان شده است که وقتی مردم میخواهند وارد بهشت شوند، خواهند گفت که یک چنین چیزهایی را قبلاً دیدهاند. بفرمایید که منظور از آن مطلب چیست؟

قرآن کریم درباره قیامت و توصیف نعمتهاى بهشتی که مومنان از آن بهرهمند خواهند شد میفرماید: «وَ بَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا ... قالُوا هذَا الَّذِی رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ»؛[1] به كسانى كه ایمان آورده، و كارهاى شایسته انجام داده اند، بشارت ده كه باغهایى ازبهشت براى آنها است كه نهرها از زیر درختانش جاری است. هر زمان كه میوه اى از آن، به آنان داده شود، می گویند: «این همان است كه قبلاً به ما روزى شده بود. (ولى اینها چقدر از آنها بهتر و عالیتر است).» و میوه هایى كه براى آنها آورده میشود، همه (از نظر خوبى و زیبایى) یكسانند. و براى آنان همسرانى پاک و پاكیزه است، و جاودانه در آن خواهند بود.

در بهشت هر نعمتى هر چند هم مهم باشد اگر دوام و بقاء نداشته باشد، بىارزش است و انسان در عین برخوردارى از آن، غصه از دست دادن آن را خواهد خورد و لذت یک نعمت ناپایدار به رنج دورى آن نمی ارزد. ولى در بهشت نعمتها همیشگى و جاودانه است و این خود لذتى مضاعف است.

خداوند در این آیه كسانى را كه ایمان و عمل صالح داشته باشند به چهار نعمت بهشتى مژده میدهد. البته حقیقت نعمت های بهشتیراى ما روشن نیست، ولى براى تفهیم نسبى و ترسیم دورنمایى از آن، در قرآن و احادیث، نعمتهاى بهشتى را با نعمتهاى این دنیا مقایسه می كند و با زبانى كه براى ما قابل فهم باشد آنها را می آورد.

آن چهار نعمتى كه خداوند در این آیه به عنوان پاداش ایمان و عمل صالح به ذكر آنها پرداخته است عبارتند از:

1. باغهایى كه از زیر درختان آن نهرها جارى است: جریان آب علاوه بر این كه درختان و گلها و گیاهان را سیراب میكند، خود یک حالت چشم نواز و با صفایى دارد كه به تنهایى براى یک تماشاگر لذت بخش است، در بهشت نیز این لذت وجود دارد.

میوه های بهشتی بهشتیان از میوه هاى گوناگونى استفاده خواهند كرد. یكى از خصوصیات میوه هاى بهشتى این است كه آنها نوع نامرغوب ندارند و همه آنها در طعم و رنگ و حجم مثل هم هستند و نمیتوان یكى را بر دیگرى ترجیح داد؛ لذا هر بار كه بهشتیان از میوه اى استفاده میكنند میگویند كه این همان است كه پیش از این خوردیم و میوههاى شبیه به هم به آنها داده میشود.

3. همسران پاكیزه: در بهشت همسرانى داده خواهد شد كه از هرگونه پلیدى و زشتى پاک و پاكیزه اند و انسان از دیدن آنها و زندگى با آنها لذت زاید الوصفى می برد.

اینها همان حوریانی هستند كه ذكر آنها در آیات دیگر آمده است.(حور العین بهشتی و ازدواج، 789؛ حور العین برای مقربان و اصحاب یمین، 36835).

4. جاودانگى: در بهشت هر نعمتى هر چند هم مهم باشد اگر دوام و بقاء نداشته باشد، بىارزش است و انسان در عین برخوردارى از آن، غصه از دست دادن آن را خواهد خورد و لذت یک نعمت ناپایدار به رنج دورى آن نمی ارزد. ولى در بهشت نعمتها همیشگى و جاودانه است و این خود لذتى مضاعف است.[2]

اما برای جمله «قالُوا هذَا الَّذِی رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ» مفسران احتمالاتی را مطرح کردهاند:

1. چون میوه هاى بهشت هر چند از درخت چیده شوند خداوند آن را دوباره سر جایش بر میگرداند، روى این اصل اهل بهشت وقتى كه میوهاى را میخورند و همان را در جایش میبینند به اشتباه میافتند و با تعجب میگویند این همان است كه قبلاً نصیب و روزى ما شده بود3]

2. مراد آیه این است كه اینها قبلاً (در دنیا) روزى آنان بوده است4]

3. معناى آن این است كه: این میوهها شبیه میوههایى است كه قبلاً در بهشت از آن بهرهمند بودیم، به عبارتی میدانند كه این میوههای جدید غیر میوههای گذشته است، ولی چون مانند آنها از رنگ، بو، طعم و نیكویى وصف ناشدنی برخوردارند، میوههای جدید را به میوه قدیم تشبیه میکنند5]

البته هیچ مانعى ندارد كه همه این مفاهیم و تفاسیر منظور باشد؛ چرا كه الفاظ قرآن داراى بطون و معانی مختلف است .[6]

جمله «وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً» نیز به چند وجه تفسیر شده است.

1. میوههاى بهشت از نظر رنگ شبیه و مثل هم بوده ولى طعم و مزه آنها فرق دارد7]

2. همه میوههاى بهشت از حیث خوبى مثل و شبیه هم هستند و پست و نامرغوب در آن وجود ندارد. 8]

3. برخى از میوههاى بهشت مانند میوههاى دنیا هستند. اما میوههاى بهشتى بهتر و خوشبوتر است.[9]

4. به علت شباهت قسمتى از میوههاى بهشت از نظر خصوصیات و لذّت به قسمت دیگر؛ لذا كلمه «مُتَشابِهاً» گفته شد10]

5. به جهت سنخیّت و شباهت همه میوههاى بهشتى با هم، تعبیر به «متشابه» شده است11]

میوه های بهشتی به زمین نیامدند. بلکه خداوند که در قرآن از نعمت ها و میوه های بهشتی نام می برد. چند نمونه از آنها را که در همین دنیا هست و در دسترس مردم است را نام می برد مثل انگور، انار، خرما و...

---

معرفی چند میوه بهشتی

---

در روایتی تعداد میوه های بهشتی در دنیا را پنج تا معرفی کرده است:

« عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ خَمْسَةٌ مِنْ فَاكِهَةِ الْجَنَّةِ فِی الدُّنْیَا الرُّمَّانُ الْإِمْلِیسِیُّ وَ التُّفَّاحُ وَ السَّفَرْجَلُ وَ الْعِنَبُ وَ الرُّطَبُ الْمُشَان »؛ میوه های بهشتی به زمین نیامدند. بلکه خداوند که در قرآن از نعمت ها و میوه های بهشتی نام می برد. چند نمونه از آنها را که در همین دنیا هست و در دسترس مردم است را نام می برد مثل انگور، انار، خرما و...

در روایتی تعداد میوه های بهشتی در دنیا را پنج تا معرفی کرده است:

«عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ خَمْسَةٌ مِنْ فَاكِهَةِ الْجَنَّةِ فِی الدُّنْیَا الرُّمَّانُ الْإِمْلِیسِیُّ وَ التُّفَّاحُ وَ السَّفَرْجَلُ وَ الْعِنَبُ وَ الرُّطَبُ الْمُشَان » (مجلسی، بحار الانوار، ج63، ص155)

امام صادق علیه السلام فرموده است: پنج میوه بهشتى در دنیاست: انار ترش، سیب، گلابی، انگور، و رطب مشان (مشان نوع بسیار خوبى از رطب است).

البته میوه های بهشتی منحصر به این پنج تا نیست و در برخی روایات دیگر برخی میوه ها را به عنوان میوه بهشتی نام برده اند که غیر از این پنج تا است مثل خربزه ...

در چند آیه از قرآن از میوه های بهشتی به عنوان کثیر و فراوان یاد شده است:

«وَ فاكِهَةٍ مِمَّا یَتَخَیَّرُونَ» (واقعه، آیه20) و میوه هایى از هر نوع كه مایل باشند.

«وَ فاكِهَةٍ كَثِیرَةٍ لا مَقْطُوعَةٍ وَ لا مَمْنُوعَةٍ» (همان، آیه 32و 33) و میوه هاى فراوانى كه هرگز قطع و ممنوع نمى شود.

«لَكُمْ فِیها فاكِهَةٌ كَثِیرَةٌ مِنْها تَأْكُلُونَ» (زخرف، آیه 73

براى شما در آن میوه هاى فراوان است كه از آن تناول مى كنید.

---

پی نوشت ها :

[1]. بقره، 25.

[2]. ر. ک: جعفری، یعقوب، كوثر، ج 1، ص 101- 103.

[3]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی ، محمد جواد، ج 1، ص 162. این تفسیر از ابى عبیده و یحیى بن كثیر نقل شده است).

[4]. همان. ابن عباس و ابن مسعود چنین میگویند).

[5]. همان. این نظر حسن بصرى و واصل بن عطا است).

[6]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 1، ص 140.

[7]. همان (ابن عباس و مجاهد).

[8]. همان قتاده و حسن بصرى).

[9]. همان. عكرمه).

[10]. همان. ابى مسلم).

[11]. همان.

منابع :

سایت تبیان